Gabrielle Ferrand (1887-1984) – Twee vrouwen

Gabrielle Ferrand (1887-1984) – Twee vrouwen (1922-1925) – Tekening  – 18 x 12 cm – Gesigneerd – Te koop

Het oeuvre van de Franse kunstenares Gabrielle Ferrand (1887–1984) neemt een bijzondere plaats in binnen de Europese kunst die in de eerste helft van de twintigste eeuw in Nederlands-Indië ontstond. Haar tekeningen en aquarellen behoren tot de vroegste artistieke interpretaties van Java en Bali door een zelfstandig reizende vrouwelijke kunstenares.

Haar verblijf op Java en Bali, van 1922 tot 1925, vormde het artistieke hoogtepunt van haar carrière. Anders dan veel Europese kunstenaars die zich vooral richtten op koloniale onderwerpen of de Europese gemeenschap in Indië, koos zij vrijwel onmiddellijk voor het Indonesische landschap en de lokale bevolking als voornaamste onderwerp. Haar werk toont een kunstenaar die probeerde de atmosfeer van Java en Bali zo getrouw mogelijk vast te leggen. Dat verleent haar oeuvre een eigen plaats binnen de kunst die in de koloniale context van Nederlands-Indië ontstond. Het is een visueel document van een samenleving die kort daarna ingrijpend zou veranderen. Binnen de geschiedenis van de Europese kunstenaars in Indonesië neemt Gabrielle Ferrand daardoor een onderscheidende plaats in.

Vanuit hedendaags perspectief verdient Ferrand bovendien aandacht als een van de relatief weinige Europese vrouwen die in deze periode zelfstandig door Zuidoost-Azië reisden om er te werken. Het was een vorm van kunstenaarschap die voor vrouwen in de jaren twintig nog uitzonderlijk was. En lange tijd kregen zij minder aandacht dan hun mannelijke collega’s, terwijl hun werk vaak een eigen gevoeligheid toont voor het dagelijks leven en de menselijke maat. Ferrand behoort tot deze generatie vrouwelijke kunstenaars wier betekenis  steeds verder wordt ontdekt.

De herwaardering van Gabrielle Ferrand past ook in een bredere ontwikkeling binnen de kunstgeschiedenis. Steeds vaker verschuift de aandacht van de gevestigde canon naar kunstenaars die een zelfstandige bijdrage leverden, maar lange tijd buiten beeld bleven. Ferrands Indonesische oeuvre verdient binnen die ontwikkeling een prominente plaats. Niet alleen vanwege de kwaliteit van haar werk, maar ook omdat het een zeldzame en persoonlijke blik biedt op Java en Bali in de jaren twintig van de vorige eeuw.

Soms heeft een kunstenaar maar een paar potloodlijnen nodig om een wereld op te roepen. In deze prachtige tekening van Gabrielle Ferrand zien we twee jonge vrouwen dicht naast elkaar. De een kijkt ons bijna rechtstreeks aan, de ander heeft haar blik afgewend en lijkt verzonken in haar eigen gedachten.

Juist het schetsmatige maakt het werk zo aantrekkelijk. Ferrand laat delen bewust onuitgewerkt en concentreert zich op de gezichten en blikken. Daardoor voelt de tekening spontaan en intiem.