Johannes Tielens (1869-1957) – Heiland. Tyd.

Johannes Tielens (1869-1957) – Heiland.Tyd. – Tekening op papier – 50 x 36 cm – Te koop

Dit is een intrigerende en visionaire tekening waarin Johannes Tielens het menselijk denken probeert zichtbaar te maken. Vanuit een anatomisch weergegeven brein bewegen kronkelende lijnen als gedachten door de voorstelling, terwijl monumentale tandraderen verwijzen naar mechaniek en het verstrijken van de tijd. Opschriften als ‘Hersenwindingen – Gedachten’, ‘Geluid’ en het raadselachtige ‘Heiland Tyd’ versterken het filosofische karakter. Mens, machine, waarneming en tijd vloeien samen tot een bijna kosmisch geheel.

Het kleine kleuraccent links versterkt het mysterieuze karakter. Vanuit een smalle, lichtende vorm verschijnt een gekleurde boog, bijna als een spectrum. Tegenover het geluid zou hierin mogelijk een verwijzing naar licht of kleur kunnen worden gezien.

Wat deze tekening fascinerend maakt, is de vermenging van mens, machine en geest. Het brein behoort tot de tastbare werkelijkheid; gedachten en geluid zijn onzichtbaar; de tandraderen geven abstracte processen vervolgens een mechanische gedaante. De hele voorstelling wordt door de golvende lijnen met elkaar verbonden. Een fascinerende verbeelding van wat zich normaal aan het oog onttrekt: de wereld van gedachten, geluid en tijd.

De schilder-mysticus Johannes Tielens was betrokken bij de Rotterdamse kunstenaarsgroep De Branding. De leden van deze groep gingen er van uit dat ‘kunst, godsdienst en filosofie de taak hadden de mensheid weer bewust te maken van de diepere eenheid, de geestelijke achtergrond van al het bestaande. Tielens was eerst theosoof en later antroposoof en hij publiceerde regelmatig over zijn artistieke opvattingen. Een kunstwerk mocht van hem nooit alleen een afbeelding van de werkelijkheid zijn maar moest uiting geven aan de gevoelsindrukken die een bepaalde waarneming had opgewekt. Tielens werkte in verschillende stijlen. Tijdens het bombardement van Rotterdam ging veel van zijn werk verloren. Er is nog maar weinig werk van hem bewaard gebleven.